Psoriyazis, cilt üzerinde kızarıklık, pullanma ve kaşıntıya neden olan kronik bir cilt hastalığıdır. Genellikle "sedef hastalığı" olarak da adlandırılır. Psoriyazis, genellikle belirli bölgelerde (örneğin dirsekler, dizler, saç derisi, sırt ve tırnaklar) ortaya çıkan plakalar halinde kabarık lezyonlarla karakterizedir. Bu hastalık, hem genetik hem de çevresel faktörlerin etkisi altında oluşur. Psoriyazisin nedeni tam olarak anlaşılmamış olsa da, bağışıklık sistemi anormal bir şekilde cilt hücrelerini hızla ürettiğinde ve hücreler cilt yüzeyinde biriktiğinde meydana geldiği düşünülmektedir.
Psoriyazisin oluşumunda etkili faktörler şunlar olabilir:
Genetik Yatkınlık: Aile geçmişi, psoriyazis riskini artırabilir. Akrabalarında psoriyazis olan kişilerde hastalığın ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir.
Bağışıklık Sistemi Sorunları: Psoriyazis, bağışıklık sisteminin cilt hücrelerine karşı anormal bir yanıt verdiği otoimmün bir hastalıktır. Normalde cilt hücreleri birkaç haftada bir yenilenirken, psoriyatik cilt hücreleri birkaç gün içinde yenilenir, bu da ciltte plakaların ve kabukların oluşmasına neden olur.
Çevresel Faktörler: Psoriyazisin tetikleyici faktörleri arasında stres, cilt yaralanmaları, enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar yer alabilir.
Psikolojik Faktörler: Psikolojik stres ve duygusal baskı, psoriyazisin semptomlarını artırabilir veya kötüleştirebilir.
Sigara ve Alkol Tüketimi: Sigara içme ve aşırı alkol tüketimi, psoriyazis semptomlarını şiddetlendirebileceği için hastalığı etkileyebilir.
Psoriyazis türleri arasında en yaygın olanı plak psoriyazisdir. Bunun dışında, diğer türler şunları içerebilir: invers psoriyazis (kıvrımlarda oluşur), gutat psoriyazis (damla şeklinde lezyonlar), püstüler psoriyazis (irinli kabarcıklar) ve eritrodermik psoriyazis (cildin tüm yüzeyini etkileyen yaygın bir durum).
Tedavi, psoriyazisin şiddeti ve türüne bağlı olarak değişebilir. Genellikle tedavi, topikal kremler, ışık tedavisi (fototerapi), oral ilaçlar ve biyolojik tedavileri içerebilir. Tedavi, psoriyazis semptomlarını hafifletmek ve ciltteki inflamasyonu kontrol altında tutmak amacıyla uygulanır. Hastalık kontrol altına alınamazsa, ciltteki plakaların görünümünü azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak için sürekli tedavi gerekebilir. Psoriyazis tedavisi, dermatolog veya uzman bir sağlık profesyoneli tarafından yönlendirilmelidir.